अष्ट्रेलियाली मिसनरी ग्राहम स्टेन्स र उनका दुई छोराहरू मारिएका मिसनरीकी विधवा ग्लेडिस स्टेन्सले भनिन,
“मैले हत्याराहरूलाई माफी दिएको छु र मसँग कुनै तितोपना छैन, किनभने क्षमाले उपचार ल्याउँछ र हाम्रो भूमिलाई घृणा र हिंसाबाट उपचार चाहिन्छ । क्षमा र अपराधको परिणामलाई मिसाउनु हुँदैन ।
येशू ख्रीष्टमा परमेश्वरले मलाई क्षमा गर्नुभएको छ र उहाँका अनुयायीहरूले पनि त्यसै गरून भन्ने अपेक्षा गर्नुहुन्छ । बाइबलले भन्छ, ‘जसका पाप तिमीहरू क्षमा गर्छौ, तिनीहरूलाई क्षमा हुन्छ ।’ त्यसकारण, अनन्तताको प्रकाशमा हामी सबैलाई स्वर्गमा प्रवेश गर्न हाम्रा पापहरूको क्षमा चाहिन्छ ।”
“अपराध र सजायमा कानूनले आफ्नै बाटो लिने बारेमा मेरो कुनै टिप्पणी छैन । हामीलाई शासक अधिकारीहरूको अधीनमा रहन आह्वान गरिएको छ । किनकि परमेश्वर बाहेक अरु कुनै अधिकार छैन र अवस्थित अधिकारीहरू परमेश्वरद्वारा नियुक्त गरिएका हुन । हामीले क्रमशः परमेश्वर र मानिस दुवैलाई सम्मान गर्नुपर्छ ।”
ग्राहम स्टेन्स एक अष्ट्रेलियाली मिसनरी थिए, जसलाई उनका दुई छोराहरू, फिलिप र तिमोथीसँगै भारतमा हिन्दुत्व राष्ट्रवादी समूह, बजरंग दलका सदस्यहरूले लगाएको आगोमा मारिएका थिए । यो घटना २३ जनवरी २३, १९९९ मा उडिसाको केओंझर जिल्लाको मनोहरपुर गाउँमा भएको थियो ।
भारतको उडिसाको बारीपाडामा कुष्ठरोग मिसनका निर्देशक तथा “हो” जनजाति भाषामा नयाँ नियमका अनुवादक ५८ वर्षीय डा. ग्राहम स्टेन्सको मृत्युले भारतमा गहिरो प्रभाव पारेको थियो । उनले भारतकाे उडिसा राज्यमा आफ्नो जीवनकाे लगभग ३५ वर्ष कुष्ठरोगीहरूको हेरचाह गर्ने, गरिब र निरक्षरहरूलाई मद्दत गर्न बिताएका थिए । यसको अतिरिक्त उनले मानिसहरूलाई डोरी, सबाई घाँस र रूखका पातहरूबाट म्याट र टोकरी कसरी बनाउने भनेर सिकाउने गर्थे ।
ग्राहम स्टेन्स, आफ्ना दुई साना छोराहरूसँग, भारतको ओडिशा राज्यमा पाँच दिने, खुला सुसमाचार प्रचार अभियान सञ्चालन गरिरहेका थिए । २३ जनवरी १९९९ को मध्यरातमा, स्टेन्स आफ्ना दुई छोराहरू, १० वर्षीय फिलिप र ६ वर्षीय तिमोथीसँग आफ्नो जीपमा सुतिरहेका थिए । अचानक, बन्चरो र अन्य हतियारले सशस्त्र करिब पचास जनाको भीडले गाडीमाथि आक्रमण गरे । जीपको झ्यालहरू फुटाइयो, पेट्रोल खन्याइयो र आगो लगाइयो । स्टेन्स र उनका छोराहरू ब्यूँझिएका थिए र भाग्न खोजेका थिए तर क्रोधित भीडले उनीहरूलाई त्यसो गर्नबाट रोकेको थियो । भाेलीपल्ट, जलेका लाशहरू एकअर्कालाई अँगालो हालेको भेटियो । वर्तमान भाजपा सांसद प्रतापचन्द्र सारंगी पनि यस हत्यामा संलग्न भएको विश्वास गरिएको थियो किनभने उनी यस योजनाबद्ध हत्याको समयमा बजरंग दलका ओडिशा राज्य इकाई प्रमुख थिए ।
त्यसबेलाका धार्मिक तथा नागरिक नेताहरू, राजनीतिज्ञ तथा पत्रकारहरू लगायतले उक्त हत्याको व्यापक रूपमा निन्दा गरेका थिए । भारतका तत्कालीन प्रधानमन्त्री, भाजपाका नेता अटल बिहारी वाजपेयीले भयानक आक्रमण र हाम्रो शिर निहुरिने काम भन्दै निन्दा गरे र हत्याराहरूलाई पक्राउ गर्न द्रुत कारबाहीको लागि आह्वान गरे । भारतका राष्ट्रपति केआर नारायणनले पनि “बर्बर हत्या” को निन्दा गरे ।
स्टेन्सले गरिब हिन्दुहरूलाई जबरजस्ती ख्रीष्टियन धर्ममा धर्मान्तरण गरिरहेको आरोपबाट यो आक्रमण प्रेरित थियो । यद्यपि, केही हिन्दू समूहहरूको तर्क छ कि यस समयमा उनले धेरै हिन्दूहरूलाई धोका दिएका थिए, प्रलोभनमा पारेका थिए वा जबरजस्ती ख्रीष्टियन धर्ममा विश्वास गर्न लगाएका थिए । “द वाधवा कमिसन” (ग्राहम स्टेन्सको हत्याको बारेमा अनुसन्धान प्रतिवेदनकाे निम्ति स्थापित आयोग) ले दाबी गरेको छ कि शिविरहरूमा केही आदिवासीहरूले बप्तिस्मा लिएका भए पनि जबरजस्ती धर्म परिवर्तन भएको कुनै प्रमाण थिएन । स्टेन्सकी विधवा ग्लेडिसले पनि जबरजस्ती धर्म परिवर्तन भएको अस्वीकार गरेकी छिन ।
२००३ मा, अष्ट्रेलियाली मिसनरीको हत्या गरेको आरोपमा तोकिएका सीबीआई न्यायाधीश महेन्द्रनाथ पटनायकले बजरंग दलका कार्यकर्ता दारा सिंहलाई मृत्युदण्ड र अन्य १२ जनालाई आजीवन कारावासको सजाय सुनाए । हत्याराहरूलाई सजाय सुनाएको केही समयपछि, ग्राहमकी श्रीमती, ४९ वर्षीया ग्लेडिसले हत्याराहरूलाई माफी दिने स्पष्ट र सार्वजनिक विज्ञप्ति जारी गर्दै भनिन कि उनले हत्याराहरूलाई माफ गरिसकेकी छिन र उनीहरूप्रति कुनै तितोपना छैन ।
उनकी विधवा ग्लेडिस र छोरी एस्तरले परमेश्वरमाथि पूर्ण भरोसा राखेर शोक गर्नेहरूलाई सान्त्वना दिए । अष्ट्रेलिया फर्कनुको सट्टा, ग्लेडिस स्टेन्सले भारतमै बस्ने निर्णय गरिन, जहाँ उनी र उनका पतिले १५ वर्षसम्म कुष्ठरोगीको सेवा गरेका थिए, आफ्नी छोरी एस्तरलाई आफूसँगै राख्दै यसो भनिन, “म ती मानिसहरूलाई छोड्न सक्दिन जसले हामीलाई माया गर्छन र विश्वास गर्छन । मलाई भारतका जनता र उनीहरूको सहिष्णुताप्रति उच्च सम्मान छ ।”
२००४ मा, क्रिश्चियनिटी टुडेले ग्लेडिसलाई “मदर टेरेसापछि भारतमा सबैभन्दा प्रसिद्ध क्रिश्चियन” भनेर वर्णन गरेको थियो । २००५ मा, उनलाई भारत सरकारबाट एक नागरिक पुरस्कार, पद्मश्री प्रदान गरिएको थियो । त्यो पुरस्कार प्राप्त गर्नबाट प्राप्त योगदानको परिणामस्वरूप, स्टेन्सले उनले सेवा गरेको कुष्ठरोगी घरलाई पूर्ण अस्पतालमा रूपान्तरण गरे । अस्पतालको नाम ग्राहम स्टेन्स मेमोरियल अस्पताल राखिएको छ, जुन २००४ मा स्थापित भएको थियो । नोभेम्बर २०१५ मा, ग्लेडिस स्टेन्सलाई सामाजिक न्यायको लागि मदर टेरेसा मेमोरियल पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो र पुरस्कार प्राप्त गरेपछि, उनले भनिन, “मेरो पतिको मृत्यु पछि पनि, कुष्ठरोगीहरूको हेरचाह गर्ने काम गर्न मलाई सक्षम बनाउनुभएकोमा म परमेश्वरलाई धन्यवाद दिन्छु ।”
आफ्नो पति र दुवै छोराहरूको मृत्युको बारेमा आयोग समक्ष आफ्नो शपथपत्रमा, ग्लेडिस स्टेन्सले भनिन,
“ग्राहमको काम पूरा गर्न मलाई मार्गदर्शन गर्न र मद्दत गर्न प्रभु परमेश्वर सधैं मेरो साथमा हुनुहुन्छ, तर म कहिलेकाहीं सोच्छु कि ग्राहम किन मारिए, र उनका हत्याराहरूले जनवरी २२/२३, १९९९ को रातमा किन यति क्रूर व्यवहार गरे । ...मेरो श्रीमान ग्राहम र मेरा दुई बच्चाहरूको मृत्युको लागि जिम्मेवार व्यक्तिहरूलाई सजाय दिने मेरो दिमागबाट टाढा छ । तर यो मेरो चाहना र आशा हो कि तिनीहरूले पश्चात्ताप गर्नेछन र सुधार हुनेछन ।”
पछि ग्लेडिसले साथीहरू र पत्रकारहरूलाई भनिन कि हत्याको दस दिन अघि उनलाई प्रार्थनामा आफूसँग भएको सबै कुरा येशूलाई दिन आग्रह गरिएको थियो । उनले ध्यान गरिन र त्यसपछि आँसु झार्दै प्रार्थना गरिन, “प्रभु येशू, हो, म तयार छु । मेरो सबै कुरा लिनुहोस । म ती सबै तपाईंलाई सुम्पन्छु ।”
ग्राहम स्टेन्स आफ्नो जन्म देश छाेडेर भारत आए र कुष्ठरोगीहरूको हेरचाह गरे किनभने उनी ख्रीष्टलाई माया गर्थे । ग्लेडिस स्टेन्सले आफ्ना पति र दुई छोराहरूको हत्या गर्ने अभियुक्तहरूलाई माफी दिइन र येशू ख्रीष्टप्रतिको आफ्नो प्रेम प्रदर्शन गरिन ।
केही बर्षपछि, मिसनरी ग्राहम स्टेन्स र उनका छोराहरूको हत्यामा दोषी ठहरिएकाहरू मध्ये एकजना चेंगु हान्सदाहले ख्रीष्टियन विश्वासलाई अपनाए । ग्राहम स्टेन्स र ग्लेडिस स्टेन्सकाे सेवा, बलिदान, प्रेम र क्षमाकाे उदाहरणीय जीवनबाट प्रभावित भएर उनलेे याे कदम चालेका थिए । अप्रिल २०२५ मा बप्तिस्मा लिएका उनी अहिले उक्त दुर्घटना भएको गाउँमा नियमित रूपमा मण्डली जान्छन र पहिले विरोध गरेको विश्वासमा अहिले सान्त्वना पाउँछन ।
ग्राहम स्टेन्स र उनका दुई छोराहरूको मृत्युको २० औं वार्षिकोत्सवको पूर्वसन्ध्यामा, १ फेब्रुअरी २०१९ मा हलिउड चलचित्र “द लिस्टेस्ट अफ दिस” रिलिज भयाे । यो चलचित्रले विश्वभरका लाखौं मानिसहरूकाे हृदयलाई छाेएकाे थियोे ।
* के तपाईंले पनि ग्राहम स्टेन्स र ग्लेडिस स्टेन्सकाे जीवन जस्तै सेवा, बलिदान, प्रेम र क्षमाकाे उदाहरणीय जीवन जीउन उत्सुक हुनुहुन्छ ?
यसकारण लेखिएको छ,
“जसका पाप तिमीहरू क्षमा गर्छौ, तिनीहरूलाई क्षमा हुन्छ, र जसका पाप तिमीहरू क्षमा गर्दैनौ क्षमा हुनेछैन। [यूहन्ना २०:२३]
“यसकारण यतिका साक्षीहरूको ठूलो बादलले हामीलाई घेरिराखेको हुनाले, हरकिसिमका बोझा र हामीलाई सजिलैसित अल्झाउने पापलाई पन्छाएर हाम्रा सामुन्ने राखिदिएको दौड धैर्यसाथ दौडौं।
हाम्रा विश्वास सुरु गर्नुहुने र पूरा गर्नुहुने येशूलाई हेरौं, जसले उहाँको सामुन्ने राखिदिएका आनन्दको निम्ति अपमानलाई केहीजस्तो नठानी क्रूसको कष्ट भोग्नुभयो, र परमेश्वरको सिंहासनको दाहिनेपट्टि विराजमान हुनुहुन्छ।” [हिब्रू १२:१-२]
Sources :
1. https://web.archive.org/web/20031231082328/http://www.hindu.com/2003/09/23/stories/2003092305471200.htm
2. https://en.m.wikipedia.org/wiki/Graham_Staines
3. https://en.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Dara_Singh_(Bajrang_Dal)&wprov=rarw1
4. https://www.christianitytoday.com/2025/07/graham-staines-india-missionary-killer-released/
https://www.hrw.org/reports/1999/indiachr/christians8-05.htm
5. https://www.facebook.com/share/v/1W11DQX5Y7/
6. https://vom.com.au/stories/remembering-martyrs-the-staines-family/
7. https://share.google/6qgrmRTnLMvKp8I46
8. https://www.couriermail.com.au/news/queensland/sunshine-coast/story-of-slain-missionary-graham-staines-hits-big-screen/news-story/842917b7ab137785ddb4368376cf1d93?amp&nk=2403783ead5d07fe678de4294a9da6eb-1758802541
9. https://staines.qld.edu.au/the-staines-legacy/
10. https://youtu.be/wAcPxhoRmuU?si=slGk_hWsmXfigSXT
11. https://youtu.be/GFvu5QAdrqk?si=y_XW9fX_qMqUo1h2






































