मदिरा र मानिस पक्रने रूख

 

 एकजना अधबैंसे केटा थियो। उसले युवा अवस्थादेखि नै मदिरा पिउने बानी बसालेको थियो। ऊ पियक्कड बनिसकेको थियो। पियक्कडपनको कारण त्यसले आफ्नो शरीर मात्र बिगारेको थिएन तर आफ्नो सम्पूर्ण परिवार नै नाश पारिसकेको थियो। त्यसले मद्यपानबाट धेरैचोटि छुटकारा पाउने कोशिश गर्यो तर सफल हुन सकेन।

एकदिन त्यो पियक्कड एउटा गुरूकहाँ परामर्श लिनलाई गयो। गुरू आफ्नो ध्यानमा बसिरहेका थिए। त्यो पियक्कडको आगमनले गुरूको ध्यान भङ्ग भयो।

गुरूले सयंमता अप्नाउदै आगन्तुकलाई प्रश्न गर्यो, “भाई, तिमी मेरो ध्यान भङ्ग गर्नलाई किन आयौ?”

पियक्कडले आफ्नो समस्या सुल्झाउनलाई परामर्श लिन बिलम्ब नगरी उत्तर दियो, “गुरु जी, मैले सुनेको छु हजुरले मानिसहरूको सबै समस्याको समाधान गर्नु हुन्छ रे। त्यसैकारण म पनि मेरो अति गाह्रो समस्या समाधान गर्न हजुरकहाँ आएको हुँ। मेरो समस्या चाहिँ, म एक पियक्कड हुँ। मदिरा पिउने बानी परेको धेरै भइसक्यो। मदिराले मेरो व्यक्तिगत शरीर र जीवन मात्र होइन, तर मेरो परिवार पनि नाश गरिसक्यो। यसकारण म गुरूबाट मद्दत लिन चाहन्छु। कृपया मलाई यो पियक्कडपनबाट छुटकारा दिनुपर्यो र मेरो परिवार बचाइदिनुपर्यो। नत्र मर्नुबाहेक अरू कुनै उपाय छैन।” 

गुरू केही बेरसम्म चुप लाग्यो। केही बेरपछि मौनतालाई भङ्ग गर्दै गुरूले सुझाव दियो, “भाई, यसको उपाय यही छ, कि तिमी स्वंयले मदिरा पिउन छाडिदिनुपर्यो। अरू केही गर्नु पर्दैन।”

पियक्कडले जवाफ दियो, “गुरु जी, मैले धेरैचोटि मदिरा नपिउनलाई कोशिश गरें। तर मदिराले नै मलाई छोड्न चाहदैन। यसकारणले हजुरले नै मलाई यो मदिराबाट छुटकारा दिनु पर्यो। कृपया मलाई बचाउनुहोस र मेरो परिवारलाई पनि।”

गुरू फेरि केही बेरसम्म साेँचमा मग्न भएर बस्यो। केही बेरसम्म साँचेपछि गुरूले पियक्कढतिर हेर्दै भन्यो, “भाई, तिमी भोली यसै समयमा आउनु। म यस समस्याको समाधान खोजेर राख्नेछु।”

पियक्कड भोली त्यही समयमा गुरूकहाँ पुग्यो। गुरू पियक्कडकै निम्ति केही नगरी बसिरहेको थियो। जसै गुरूले पियक्कडलाई देख्यो गुरू आफ्नो बस्ने घरको अगि भएको रूखमा गएर रूखलाई दुवै हातले च्याप्प समातेर टाँसिएर खडा भयो। पियक्कड गुरूकहाँ पुग्यो। गुरूलाई प्रणाम गर्यो। तर गुरूले उच्चारण मात्र गर्यो। गुरू रूखमा टाँसिएर बसेको देखेपछि पियक्कडले गुरूलाई प्रश्न गर्यो, “गुरु जी, हजुर किन रूखमा टाँसिएर बस्नुभएको?” 

गुरू बोल्यो, “भाई, म रूखमा टाँसिएको होइन, तर रूखले पो मलाई पक्रेर राखी राखेको छ। मैले कति छोड्ने कोशिश गरें तर यो रूखले मलाई छाड्दै छाड्दैन।”

पियक्कढले गुरूको कुरामा विश्वास गरेन। पियक्कड बोल्यो, “गुरु जी, यो कसरी सम्भव छ, कि रूखले तपाईंलाई पक्रेर राखेको छ? रूखले तपाईंलाई होइन तर तपाईंले पो रूखलाई समातेर राख्नुभएको छ। तपाईंले रूखलाई छोडिदिनुहोस त! तपाईं छुट्न सकिहाल्नु हुन्छ नी।”

गुरूले पियक्कडलाई निश्चित गराउनको लागि फेरि प्रश्न गर्यो, “के यो कुरा पक्का हो त? के मैले नै रूखलाई पक्रेर राखेको हुँ त?”

पियक्कडले गुरूलाई निश्चित गरायो, “गूरू जी, म कसरी तपाईं जस्तो सन्तसित झूट बोल्न सक्छु र? यो कुरा सत्य हो, कि रूखले तपाईंलाई होइन तर तपाईंले नै रूखलाई पक्रेर राख्नुभएको छ।”

गुरूले रूखलाई छाडिदियो। पियक्कडलाई त्यसको कुरा असत्य थियो भन्ने कुरो साबित गराउनको लागि यो नाटक गरिएको थियो। तब गुरूले पियक्कडलाई अर्ती दिँदै भन्यो, “जसरी यो रूखले मलाई होइन तर मैले यो रूखलाई पक्रिराखेको थिएँ, त्यसरी नै भाई, तिमीलाई पनि मदिराले होइन तर तिमीले मदिरालाई पक्रिराखेका छौ। यसकारण जसरी मैले यो रूखलाई छाडिदिएँ, त्यसरी नै तिमीले पनि मदिरा छाडिदेऊ।”

पियक्कड व्यक्ति गुरूको चलाकी देखेर दङ्ग पर्यो र त्यस दिनदेखि सदाको निम्ति मदिरा पिउन छाडिदियो।

प्रीयहरू हो, हामी पनि आफू गल्ती गर्छौँ तर दोष अरुलाई दिन्छौं। शैतानलाई दोष दिन्छौं। वास्तविकता चाँहि हामी नै सबै कुराको दोषी छौं। यसकारण अब हामीले अरुलाई दोष दिने होइन, तर आफ्नो दोष पत्ता लगाएर दुष्टकर्म छाडिदिऊँ।

Source :

दर्पण छायाँ - २ (लघुकथा र दृष्टान्तहरूको सङ्गालो), तिमाेथी राई, प्रकाशक : प्रतिष्ठा प्रकाशन, काठमाडौं, नेपाल, प्रथम प्रकाशन  : फेब्रुअरी २०१८, पृष्ठ नं. ५७-५९